Gökpınar gölü, Gürün, Sivas

Evrensel gazetesi, https://www.evrensel.net/haber/404139/gokpinar-golune-bungalov-projesi-sivasin-saldasi-mutlaka-korunmali 08 Mayıs 2020 04:35 da yayımlanmıştır.

SİVAS’IN SALDA’SI DİYE NİTELENDİRDİĞİM GÖKPINAR GÖLÜ TEHLİKEDE Mİ?

 Dr.EŞREF ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi / Araştırmacı yazar

6 Eylül 2019, 20 ve 24 Nisan 2020’de Burdur’daki Salda Gölü hakkında 3 kez, 27 Nisan’da Beyşehir Gölü, 2 Mayıs’ta Muğla ili Fethiye-Ölüdeniz-Kayaköy hakkında yazmıştım. Salda ve Beyşehir Gölü’nden sonra şimdi de Gürün Gökpınar Gölü. Üçünün ortak yönü ‘’göl kıyısına bungolov ve bazı tesisler yapılacağı’’. Salda ve Beyşehir şimdilik durduruldu. Arkeolojik Kayaköy ile önemli turizm merkezi Ölüdeniz’deki jeotermal sondaj da durduruldu. Umarım Gökpınar Gölü’ne yapılmak istenen bungolov yapma işi de durdurulur.

 ‘’Sivas’ın Gürün ilçesinde yer alan Gökpınar Gölü’nün Doğal Sit Alanı olarak tescil edilmesi için çalışmalar devam ederken, Sivas Valiliği bölgeyi inşaata açacak Gökpınar Gölü İyileştirme ve Bungalov Evleri Yapım İşi projesi için ihaleye çıktı’’ şeklinde 4 Mayıs 2020 tarihli bazı gazetelerde haberler yer almıştır [1, 2].

Gökpınar Gölü’nün jeolojik oluşumu, jeolojik miras özelliği, güzelliği bakımından korunmaya değer olduğu ve Türkiye’de tek olduğundan 1. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmesi gerekmektedir.

28 yıl önce 1992 yılında Gürün ve çevresinin jeolojik etüdünü yapmak üzere kalabalık bir ekiple Gürün’de MTA’nın bir kampını (işyeri) açtık. Doktora tez saham da Gürün-sarız arası alandı. Ankara’ya 3 haftada ya da ayda bir evimize gidiş vardı. Bazen Pazar günleri 8 km uzaktaki Gökpınar’a giderdik. O zamanlar göl çevresinde bir tesis flan yoktu; sadece piknik yapılıyordu. Yıllar sonra Türkiye Tıbbi jeolojik araştırmalar projesi kapsamında 2008 yılında Gökpınara’a tekrar uğradım. Tesisler kurulmuş, göl kıyısı teraslarda masalar konmuş, ziyaretçi fazlalığı ve göldeki belirgin kirlenme dikkatimi çekmişti.

Gökpınar Gölü Özelliği

Gökpınar Gölü, Gürün ilçe merkezi 8 km güneyindeki Gökpınar köyünde yer alır. Göl suyu tatlı, berrak ve temizdir. Derinliği 17-20 m’yi bulduğu halde içine atılan küçük bir cismin tabana kadar çöküşü ve tabandaki duruşu net olarak izlenebilir [2, 3, 4]. Doğal akvaryum niteliğindedir. Güneşin açısına göre renk tonu değişir. Göl mavi-turkuaz renginde olduğu için bu ad verilmiştir. Büyük ve küçük iki parçadan oluşur. Küçük göl suyunda alabalık üretimi yapılmakta, büyük göl ise turistik amaçlı ziyaret edilir.

Gökpınar Gölü’nün Jeolojik Ve Hidrojeolojik Özelliği

Jeolojik olarak 199-65 milyon yıl yaşlı kireçtaşından boşalan kaynaklar, karstik kaynak tipinde olup, iki ana boşalım noktasına sahiptir. Kaynağın birisi gölün batı kenarından karstik kireçtaşı kütlesinden, diğeri de göl tabanından birkaç noktadan çıkmaktadır [5, 6]. Kireçtaşı kaya birimi karstik özelliğinde olduğundan su tutma kabiliyeti yüksektir ve kırıklar boyunca yer altı su boşaltım yolları bulunur. Bu boşalımlardan biri de Gökpınar kaynağı ile Gökpınar deresine olmaktadır. Karstik kireçtaşı tabaka eğimleri doğuya doğrudur [5, 6]. Dolayısıyla kireçtaşı içine süzülen yağmur ve kar suları tabaka eğimine uygun doğuya bir kırık boyunca Gökpınar kaynağına boşalmaktadır. Kaynağın hemen önünde kireçtaşı ile dokanakta kiltaşı egemen bir kaya birimi vardır. Bu birim suyun dereye boşalımını yavaşlatmaktadır. Ve dolayısıyla Gökdere membasında bu göl oluşmuştur.

Gökpınar kaynaklarının toplam depolama kapasitesi 239×106 m3, boşalım katsayısı 2.83×10-3 gün-1 olarak hesaplanmıştır [7]. Karst akiferinin depolama kapasitesi büyük, boşalımı yavaştır. Bu özelliğiyle Türkiye’de nadir örnektir.

İki kaynağın toplam debisi 4.5-7.8 m3/sn arasında değişir.  Bazı su kimyası parametrelerinin Gökpınar kaynaklarındaki değerleri T=10.8-11.1 oC, pH=7.65-7.95, EC=270-310 μS/cm, TÇK=170-200 mg/l, Ca=40.0-54.0 mg/l, Mg=4.5-10.0 mg/l, HCO3 =144.0-158.0 mg/l arasında değişmektedir [7].

Göl tabanından kalsiyum bikarbonat çıkışı olmakta, kalsiyum bikarbonat bünyesindeki karbondioksitin ayrılmasıyla tabanda beyaz çökel birikimi görülmektedir. Karbondioksit ise göldeki algler ve syanobakterilerin gelişmesi için tüketilmektedir. Belirli oranda ötrofikasyon da gelişmiştir. Göl dibi florası Burdur’daki Salda Gölü dip florasıyla hemen hemen aynıdır.

Sivas’ın jeolojik miras alanları

Sivas ili kapsamında Gökpınar Gölü’nden başka Ballıkaya (Emirhan) kayalıkları, Gelin kayası, Maltepe peribacaları, Uyuz Çermik sırt tipi traverten oluşumları, Hafik-Zara arasındaki evaporitik birimlerde gelişmiş olan daire-elips şekilli karstik çöküntü alanları ve doğal göller,  Şuhul-Suçatı Vadisi, Sızır Şelalesi, Kangal ve Kalkım Balıklı Kaplıcası, Düzyayla fosil yatağı, Antik maden ocakları, Dipsizgöl ve Karagöl Krater Gölü jeolojik miras alanları bulunmaktadır [8, 9].  Sivas’ın doğal sit olabilecek jeolojik miras alanları bilimsel değerlendirmeler ışığında düzenlenmesi ve korunması gerekiyor.

Gökpınar Gölü Önemi

Gölün jeolojik oluşumu, jeolojik miras özelliği, güzelliği bakımından korunmaya değer olduğu ve Türkiye’de tek oluşu ile Gökpınar Gölü’nün 1. Derece Doğal Sit Alanı ilan edilmesi gerekmektedir.

Gökpınar Gölü doğal akvaryum özelliğiyle çok ender bir göldür. Göl kıyısına bungolovlar, yürüyüş yolu yapılmamalı. Mevcut tesisler göl kenarından geriye çekilmeli. Göl kıyısında yapılacak tesislerle daha fazla insanın gelmesine ve göl çevresi atıkların artmasına yol açacaktır. Göldeki deterjan atığı, sabun suyu, lağım vd. bazı kirleticilerin karışmasıyla ötrofikasyon artacak ve giderek göl özelliğini yitirecektir. Gölde nitrat ve koliform bakteri oranı artacaktır.

Sistemli ve düzenli şekilde çevreye zarar vermeyecek şekilde daha önceki yıllarda olduğu gibi ziyaretler günübirlik olmalı. Konaklama hizmeti Gürün ilçe merkezinde ya da yakınındaki Yelken ve Gökpınar köylerinde yapılacak bungolov, pansiyon vb tesislerde verilmelidir. Gölün doğal hali korunmalıdır.

5.5.2020

 

Kaynaklar

[1] https://yesilgazete.org/blog/2020/05/04/sivas-valiligi-dogal-sit-alani-olmayi-bekleyen-gokpinar-. golunu-ihaleye-acti/

[2] https://ekolojibirligi.org/sivas-valiligi-dogal-sit-alani-olmayi-bekleyen-gokpinar-golunu-ihaleye-acti/

[3] http://www.gurun.gov.tr/gurun-gokpinar

[4] https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sivas/gezilecekyer/gokpinar-golu

[5] Atabey, E. 1993. Gürün otoktonunun stratigrafisi (Gürün- Sarız arası), Doğu Toroslar-

GB Sivas.Türkiye Jeoloji Bülteni, 36, 99-113.

[6] Atabey, E., Bağırsakçı, S., Gökkaya, K. Y., Günal, S., Kılıç, N. ve Canpolat, M., 1997.1:

100000 ölçekli açınsama nitelikli Türkiye jeoloji haritaları No: 49 Elbistan-H 24 Paftası. MTA Yayını.

[7] Kaçaroğlu, F.  2006. Gökpınar karst kaynaklarının (Gürün-Sivas) hidrojeoloji

incelemesi. Yerbilimleri, 27 (3), 181-194.

[8] Atabey, E. Sivas ili tıbbi jeolojik unsurlar ve halk sağlığı.

[9] https://www.haberler.com/sivas-ta-87-jeolojik-miras-belirlendi-4591969-haberi/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir