İyot, iyotlu tuz

İYOTLU TUZ KULLANIMI

DR.EŞREF ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji Uzmanı

Bir önceki 2 facebook paylaşımımda, Prof. Dr. Canan Karatay’ın bahsettiği tuzda 84 mineral var, açıklamasının doğru olmadığıyla ilgili ve Türkiye’de üretilen kaya tuzunun Himalaya kaya tuzuna göre daha kaliteli olduğu hakkında bilgiler paylaşmıştım. Tuzla ilgili konunun tamamlanması için şimdi de iyotlu tuz kullanımı hakkında bilgiler vermek istiyorum. Sağlıkla ilgili kısmı jeolojiden ziyade gıda ve sağlık uzmanları konusu olup, tuz hakkındaki bilgileri tamamlamak bakımından bu kısmı derleme yaparak verdim.

İyot yetersizliğine bağlı önlenebilir zeka geriliği, guatr ve birçok hastalığın önlenmesinde en iyi yöntem olarak tuzun iyotlanması benimsenmiştir. Günlük iyot kullanımı erişkinlerde en az 50 mikrogram, ortalama 100-300 mikrogram, en fazla 1000 mikrogram’dır. Günde 5-10 gram tüketilen iyotlu tuz ile ortalama 150 mikrogram iyot alınabilir. Bu miktarlarda kullanılan iyotlu tuz sağlığa zararlı olmayıp, ancak yan etkilerinin de bulunduğu belirtilmektedir. İyotlu tuz kullanımında insanların daha fazla tuz tüketmeleri değil normalde günlük kullanılan tuzun iyotlu olması gerekir. TUZUN İYOT İÇERİĞİNİ KAYBETMEMESİ İÇİN; SERİN, KURU VE GÜNEŞ ALMAYAN ORTAMLARDA, IŞIK GEÇİRMEYEN AĞZI KAPALI KAPLARDA SAKLANMALIDIR. Tuzun su tutma özelliği nedeniyle, su tutmuş tuzların kullanılması kısıtlanmalıdır.

1-Sofra tuzuna potasyum iyodür (KI) katılması: Endemik bölgelerde toprak, bitki ve sulardaki iyot miktarına göre sofra tuzuna potasyum iyodür karıştırılmalıdır. Amerika Birleşik Devletlerinde guatrın yaygın olduğu bölgelerde 1 ton sofra tuzuna 100 gram potasyum iyodür (KI) katılmaktadır.

2-Sofra tuzu beyaz, NaCl oranı yüksek, yabancı madde içermeyen kaliteli olmalıdır.

3-İyotlu tuzlar parafinlenmiş şişelerde saklanmalı ya da polietilen torbalarda muhafaza edilmelidir. İyotlu sofra tuzu hava geçirmez, sızdırmaz ve sımsıkı kapalı  polietilen torbalarda ve kaplarda saklanırsa iyot, 11 ayda ancak %25 kayba uğramaktadır.

4-Ayrıca İYOTLU TUZ, YEMEK PİŞİRME SIRASINDA YEMEĞE KATILDIĞINDA İYOT KAYBI MEYDANA GELDİĞİNDEN, YEMEK PİŞTİKTEN SONRA SOFRADA KATILMALIDIR.

Kaynaklar

Atabey, E. 2014. İyot Elementinin Doğada Bulunuşu ve İnsan Sağlığı İçin Önemi.

MTA Yerbilimleri ve Kültür serisi-11.

Atabey, E. 2015. Elementler ve sağlığa etkileri. Hacettepe Üniversitesi Mezotelyoma

ve Medikal Jeoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi yayın No: 1. Ankara.

Halilova, H. 2008. Doğadan gelen sağlık. 128s. Palme Yayıncılık..Ankara.

Pekcan, G. 2008. Türkiye’de iyot sorunu. Uluslararası Katılımlı Tıbbi Jeoloji Kitabı

(Ed. Eşref Atabey). 96-97.  ISBN: 978-975-7946-33-5.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir