Kırmızı peribacaları, Narman peribacaları, Erzurum

13.5.2020 eşref atabey-tıbbi jeoloji, çevre ve halk sağlığı facebook sayfasından yayımlandı

NARMAN KIRMIZI PERİBACALARI TEHLİKE ALTINDA

Dr.EŞREF ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi /Araştırmacı yazar

Unutmayalım ki Doğanın da hakları vardır. Doğa hakkı insan hakkının önünde yer alır. Doğa varsa insan var.

Yaşadığımız bu koronavirüs günlerinde güzel ve iyi olan doğa harikaları kıyı, göl, jeolojik miras oluşumlarına bir şeyler oluyor; peş peşe müdahaleler olmaya başladı. Önce Dünya harikası Burdur Yeşilova’daki Salda Gölü, sonra Beyşehir Gölü, ardından Gürün’deki Gökpınar Gölü kıyısına bungalov, yürüme yolları, tesis vs. sonra Antalya Kumluca’daki 1.derece sit alanı olan Adrasan-Olimpos’ın sit derecesinin düşürülerek yapılaşmaya açıldığı, Salda ve Beyşehir Gölü’nde uygulanmak istenen projelerin durdurulduğunu basılı ve görsel basından haberdar olduk.

Şimdi de Narman Kırmızı Peribacaları Göndere Vadisi girişine Narman Belediyesinin ‘’peribacaları yanına günübirlik iki katlı betonarme tesis’’ inşası haberleri.

‘’Kırmızı Periler Diyarı” diye de anılan doğa harikası bu jeolojik oluşumların bulunduğu Narman Kanyonu, Erzurum Narman ilçesi güneyi  Narman-Pasinler karayolunun 7. km’sinde yer alır. Jeolojik olarak Pliyosen yaşlı (günümüzden 3-2 milyon yıl öncesi) eski akarsu çökelleri olan çakıltaşı, kırmızı kumtaşı, çamurtaşı kaya biriminden oluşur. Şekillenmesinde milyonlarca yıldan beri süregelen aşınma-erozyon olayları, yağmur ve rüzgar aşındırması rol oynamıştır. Benzer oluşumlar Amerika Birleşik Devletleri Kolorado Vadisi’nde bulunmaktadır. Peribacalarının şekil kazanmasında Kapadokya’daki peribacaları gibi mekanizma etkili olmuştur. Ancak ikisi arasında bir fark vardır. Kapadokya’daki peribacaları volkanik tüf kökenlidir. Narman’daki kırmızı çamurtaşı, kumtaşı ve çakıltaşı akarsu kökenlidir.

Narman Kırmızı Peribacaları, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ‘Erzurum ili, Narman ilçesi, Narman Peribacaları Nitelikli Doğal Koruma Alanına ait düzeltilmiş yeni sınırlar, Bakanlık Makamının 20.11.2019 tarihli ve 273461 sayılı Olur’u ile tescil edilmiştir’’. Aynı zamanda UNESCO Türkiye Milli Komitesi tarafından, Narman Kanyonu, Türkiye’de Jeopark adayı olarak kabul edilmiş.

Güzel ve kendine has özelliği olan, görsel bakımından muazzam doğal oluşumlar milyonlarca yıl jeolojik süreçlerle akarsu işlevleri, volkan, depremler gibi yerkabuğunun dinamikleri, aşınma-erozyon, rüzgarlar vd. süreçleriyle oluşmaktadır. İnsanoğlunun ömrü kısadır. Bu güzel doğa varlıklarını bilimsel temelli, akılcı, doğaya sadık kalarak, doğal dokusu ve jeolojik yapısını bozmadan, yok etmeden yararlanmayı bilmelidir. Milyonlarca yıl süreçlerle oluşan bu oluşumlar yok edildiğinde, bir daha olamayacaktır. Unutmayalım ki bu güzel ve görsel oluşumlar bizlere gelecek kuşakların bir mirasıdır.

 

‘’Narman Kırmızı peribacaları’’, jeopark-jeosit sistemi çerçevesinde, vadide patika yolları, bilgi panoları, uyarı levhaları, seyirlik noktaları, yönlendirme levhaları vd. yapılarak, çevresi de uygun bir çitle koruma altına alınmalıdır. Narman Kırmızı peribacaları Vadisi başlıca jeoloji, jeomorfoloji, coğrafya vd. öğrenciler için eğitim amaçlı kullanılmalı; doğaseverler, turistler-ziyaretçiler için kanyon yakınında yapılacak doğaya uygun tesislerle hizmet sürdürülmelidir.

Kırmızı peribacalarının bulunduğu Göndere Vadisi girişine ‘’günübirlik tesis yapımı’’, iki katlı betonarme yapı inşası durdurulmalı ve inşa edileni kaldırılmalıdır.

13.05.2020-eşref atabey-Jeoloji Yüksek Mühendisi/Araştırmacı yazar

Kaynaklar

https://www.facebook.com/ESREFATABEY54/?modal=admin_todo_tour

https://www.evrensel.net/haber/404139/gokpinar-golune-bungalov-projesi-sivasin-saldasi-mutlaka-korunmali

https://tvk.csb.gov.tr/erzurum-narman-peribacalari-tescil-ilani-duyuru-400751

https://www.jmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=13253&tipi=17&sube=0#.XrumGmgzbIU

https://erzurum.ktb.gov.tr/TR-174617/narman-peri-bacalari.html

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir