Çanakkale, Ezine, geyikli, radyasyonlu kumlar, Geyikli plaj kumları radyoaktif mi?

Adı Soyadı : Handan K.

Eposta Adresi :

Cep Telefonu :

Mesajı :

Merhaba, bu sene Geyikli’den yazlık satın aldıktan sonra bu yörenin jeolojik yapısından kaynaklanan yüksek radyasyondan haberdar oldum. Araştırmalarım sonucu sizin beyanatlarınıza rastladım. Dalyan köyü ve Odunluk İskele arasında kalıyor evimiz. Burada deniz, kum, hava veya topraktaki radyasyondan kaynaklı sağlık riski nedir acaba? Bu konuda detaylı araştırma yapılmış mıdır ve nasıl ulaşabilirim? saygılar..

Sayın Handan K.

Öncelikle sağlıklı günler diliyorum. Eviniz hayırlı olsun. Bahsettiğiniz sahillerde Türkiye Atom Enerjisi kurumu 2005 yılında radyoaktivite ölçümleri yapmıştır. Değerler insanların yıllık sınır doz değerleri çok altında kalmaktadır.

Geyikli Hantepe sitesi suyunda beta değeri 0,02 Bq/l, Hantepe sahil kumu doğal radyonüklid değeri  <5 kBq/kg, Dalyan sahil kumu doğal radyonüklid değeri <0,37 kBq/kg, Dalyan köyü radyasyon doz hızı 0,16 mikroSievert/saat, Geyikli iskelesi kumu 0,60 mikrosievert/saat radyoaktivitesi ölçülmüştür (Can, 2008; Atabey, 2013). Bir insanın yıllık radyasyon doz hızı sınırı 1,2-2 milisievert/saat sağlık için uygun bulunmuş. Değerlere bakıldığında sağlık için risk taşımadığı görülmektedir.

Şunu da göz önünde bulundurmak gerekir. Radyasyon fizikçileri, uzmanlarına göre radyoaktivitesi çok yüksek yerde, Radyoaktif kumların üzerinde yılın 365 günü sürekli zamanınızı orada geçirmeniz gerekir. Radyasyonu sahilde uzanırken, şezlonda yatarken, ayakta sabit ya da yürürken, kumlardan uzaklaşıldığında, vd. faaliyetlerde farklı etki altında kalınır. Yazlıklarda ya da plajda yılın belli zaman dilimi geçirilmekte, günün belli zaman dilimi harcanmakta, kişinin vücut ağırlığı (ortalama 70 kg insana göre) tüm hesaplamalardan sonra yıllık doz hızı ortaya çıkmakta. Dolayısıyla doz hesaplamaları buna göre yapılmalı ve yıllık sınır doz bu şekilde ortaya çıkmaktadır. Ölçüm değerlerine bakıldığında sizin için endişelenecek hiçbir durum görülmüyor. Rahat olunuz.

Daha fazla bilgi için aşağıdaki 2 kaynağa bakabilirsiniz.

Eşref Atabey. 2013. Türkiye’de doğal radyasyon kaynakları ve tıbbi jeolojik etkileri. MTA Yerbilimleri ve Kültür Serisi: 10,

Bu kitabı, MTA Genel Müdürlüğü WEB sayfasında www.mta.gov.tr

satışta olan yayınlar kısmına girip, oradaki kitabı temin etme bilgilerini alarak, sanıyorsam ödemeli kargo ile gönderiyorlar. Bu kitabın 12-18 sayfaları arasındaki bilgiler tamamıyla Geyikli-Ayvacık’taki doğal radyasyon kaynakları hakkındadır.

Can, Ş. 2008. Çanakkale ilindeki son gelişmeler ışığında radyolojik değerlendirmeler. Radyasyon ve Çevre Sempozyumu Kitabı (Eds: O. Demircan, M. E. Özel, H. Göktaş), 6-18, 29-30 Haziran 2006. Çanakkale.

Bu makale Radyasyon ve Çevre Sempozyumu Kitabı içinde olup,  eser Çanakkale 18. Mart Üniversitesi, Fizik Mühendisliği Bölümü yayınıdır. Fizik bölümünde mevcut olması ya da arşivinde olması gerekir.

Ayrıca www.esrefatabey.com

Özel web adresinde ‘’Tıbbi jeoloji yazıları’’ kısmı içindeki makalelerden radyasyonla ilgili olanları ve Ayvacık-Geyikli ile ilgili radyasyon makaleleri’’ bulunmaktadır. Yine ‘’Soru-cevap’’ kısmında; önceki yıllarda sizin gibi yazlık, almış ya da zeytinlik, köy evi, alacak olanların, orada oturanların radyasyonla ilgili endişeleri, bakımından istedikleri bilgilere de yer verilmiştir: WEB sayfasından da yararlanabilirsin.

Sağlıklı günler temenni ederim.

Saygılarımla

Dr. Eşref Atabey

Jeoloji Yüksek Mühendisi

Tııbbi Jeoloji Uzmanı

Tel: 0 535 851 11 61

Tekrar Merhaba,

Eşref Bey, kitabınızı en kısa zamanda edineceğim.

TAEK sitesini incelediğimde Ezine Bölgesi doğal radyasyon diğer bölgelere kıyasla epey yüksek görünmekte. Bölgede bulunan Türkiye’nin en yüksek radyoaktivitesine sahip Kestanbolu Kaplıca’sının buna bir etkisi, çevreye bir yayılımı var mıdır? Sadece deniz kumu ve deniz suyu ile mi alakalı yoksa yer altı suları ve toprak, dolayısı ile tarım ürünleri ile alakalı bir durum söz konusu mudur?

Şimdiden yanıtınız için teşekkür eder, çalışmalarınızda başarılar dilerim.

Saygılarımla..

Sayın Handan K.

Sorunuzun cevabı aşağıdaki yazıda bulunmaktadır.

‘’Geyikli sahili gerek uzunluk ve gerekse kara içlerine doğru Kum Burnu-Çamoba köyü-Geyikli Beldesi-Hantepe sahili arasında yayılımı geniş olan bir çakıl, kum, silt ve topraktan oluşan bir alüvyon alandır. Alüvyon ovası ve plaj kumları Kestanbol Granitoyidini ve metamorfik kayaları oluşturan malzemenin milyonlarca-binlerce yıl jeolojik zamanda ayrışıp, taşınarak gerek sahilden kara içlerine doğru ve gerekse sahilde depolanmasıyla şekillenmiştir. Taşınan malzemeyi söz konusu kayalara ait sarı ve siyah renkli kumlar oluşturur. Çamoba-Hantepe arası sahilde radyoaktif siyah kumlar bulunur. Farklı zamanlarda yapılan radyoaktivite ölçümlerinde sarı ve siyah kumlarda farklı radyasyon değerleri saptanmıştır (Atabey, 2008a, Atabey ve Ünal, 2008).

Hantepe plajındaki siyah kumlarda doz hızı ölçüm sonuçları her biri µSv/h olarak yüzeyde: 12,00-13,5 µSv/h, yüzeyden 5 cm yükseklikte: 10,30 µSv/h, 50 cm’yükseklikte: 10,30 µSv/h, 70 cm yükseklikte: 3,91-4,20 µSv/h, sarı renkli kumların yüzeyinde ise: 10,06-12.20 µSv/h  radyasyon doz hızı ölçülmüştür. Sahilde 10 m genişliğinde yüzeyleyen alandaki siyah, magnetitli kumlarda radyasyon doz hızı: 8,15-9,64 µSv/h’dir.

Radyoaktiviteye neden olan minerallerin torit ve uraninit olduğu tespit edilmiştir. (Andaç, 1971). Kıyı kumlarının bileşimlerinden olan radyoaktif minerallerin kökeni Geyikli çevresinde yüzeyleyen granitik kayalardır. Granitik kayalar içindeki bazı aplit damarlarında 0,95-1,40 arası doz hızı ölçülmüştür. Granitik kayalarda özellikle hornblend içinde manyetit, titanit, apatit ve zirkon bulunmaktadır. Torit ve uraninit gibi radyoaktif mineraller de gene hornblend içinde olup, hornblend içinde bir radyoaktif hale meydana getirmektedir (Andaç, 1971).

Yılmaz-Şahin ve diğerleri (2004, 2006), Örgün ve diğerleri (2005), Atabey (2008a), Atabey ve Ünal (2008) tarafından yapılan araştırmada, Ezine ilçesi Aladağ köyü çevresinde bulunan granitoyidik kayalar radyasyonlu kumların kaynak kayasını teşkil etmektedir. Kestanbol Plütonu 232Th bakımından zengindir. Yılmaz Şahin ve diğerleri (2004) tarafından, 238U aktivite derişim (konsantrasyon) aralığı 90,7-360,6 (ortalama 174,78), 232Th aktivite derişim aralığı 110,2-340,8 (ortalama 204,69), 40K aktivite derişim aralığı 671,1-1572,3 (ortalama 1171,95) Bq/kg ölçülmüştür. Aladağ köyü altere siyah siyenit kayasında ölçülen radyasyon doz hızları µSv/h olarak: 1,11-1,36, pegmatit damarında: 0,65-0,85, granit zonunda: 0,93-1,40’dır.

Canbaz (2007) tarafından yapılan ölçümlerde ise; Kestanbol granitinde  226Ra 78-531 Bq/kg,  232Th 120-601 Bq/kg,  40K 107-1522 Bq/kg olarak saptanmıştır. Hantepe plaj kumunda  226Ra 66-6048 Bq/kg, 232Th 72-12537 Bq/kg, 40K 872-2905 Bq/kg, Geyikli plaj kumunda  226Ra 465 Bq/kg,  232Th 459 Bq/kg, 40K 2570 Bq/kg, Dalyan plaj kumunda 226Ra 166-369 Bq/kg, 232Th 72-566 Bq/kg, 40K 11123-1347 Bq/kg, diğer plaj kumlarında da 226Ra 118-440 Bq/kg, 232Th 99-510 Bq/kg, 40K 1039-1396 Bq/kg olarak tesbit edilmiştir.

Sahildeki kumlar karanın içlerine doğru yayılmış ve Kumburnu ile Hantepe arasında geniş bir alüvyon alanı oluşturmuştur. Sedimantolojik olarak bu kumlar milyonlarca-binlerce yıldan bu yana granitik kayaların ayrışması, erozyonla kıyıya taşınması ve dalgalarla işlenmesi suretiyle çökelmiş ve çökelimi devam etmektedir (Atabey, 2006)’’.

Yazı, Eşref ATABEY. 2013. Doğal radyasyon kaynakları ve Tıbbi jeolojik Etkileri. MTA Yerbilimleri ve Kültür serisi 10, kitabından alınmıştır.

Geniş bilgi ve resimler için kitaptan yararlanabilirsiniz.

Saygılarımla

Dr. Eşref ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi

Tıbbi Jeoloji uzmanı

Teşekkür ederim

 

Oldukça ayrıntılı. Fakat ben ilk mailinizi esas alıp içimi ferah tutayım en iyisi, zira sorumun cevabını bu yazıdan çıkaracak bilgiye sahip değilim ne yazık ki 🙂

ilginiz için tekrar teşekkürler. .

Saygilar..

Sayın Handan K.

Haklısın. Konuyu derinliğine anlamak için bilimsel ve araştırma verilerini sunmaya doğru gidiliyor. Bahsettiğiniz, Kestanbol kaplıcasından, bitkilerden çevreye etkileyecek kadar radyasyon yayılmaz. Kaplıcalarda radon gazı çıkışı olur. O da kaplıcaya girenleri etkiler.. Kestanbol kaplıcasında radon gazı var mıdır, ölçülmesi gerekir. Doğal radyasyon; kayaçlarda, toprakta, suda, kozmik ışınlarda ve insan vücudunda olur. İnsanların vücudunda belli oranda doğal radyasyon vardır, zaten. Bunu sudan, yiyeceklerden, havadan alır alır. Bu doğaldır. İçtiğimiz sudan alınabilir ki, bunun düzeyi çok çok düşüktür. En fazla etki toprak ve radyoaktiviteli kayaçlar üzerinde yılda sürekli yaşandığında ve yıllık dozu çok çok aştığında risk olabilir.

 

Geyikli sahilindeki plaj kumlarından siyah olanlar radyoaktif. Sarı ve açık renkli olanlarda radyoaktivite yok. Kumların kökenini, önceki mesajımda bilimsel olarak açıklamıştım. Kumların kökeni Geyikli-Ezine yolu tarafındaki granit ve metamorfik kayalar. Bu kayalardan binlerce-milyonlarca yıldan beri aşınarak kıyıya taşınan kumlar orada çökelmiş, plaj kumlarını oluşturmuş. Bu kumlar sürekli orada var olacaklar.

Ancak siyah kumlar üzerinde uzanıp bütün yıl ve yıllarca yüzüstü yatılırsa ki, belki yıllık radyasyon doz hızı sınırı olan 1,5-2 milisievert değeri aşılabilinir. Bu da mümkün görünmemekte. Sizin bulunduğunuz yerde böyle bir durumumda yok.

Dolayısıyla rahat olmanız, endişe etmemeniz gerekir.

Saygılarımla

Eşref Atabey

İyonlaşmış radyasyonla ilgili bu yıl şubat ayında yeni çıkan bir yayın;

Yüksel Atakan. 2014.Radyasyon ve Sağlığımız. Nobel yayınları. Kitabından yararlanabilirsin. İstanbul’da kitapçılarda olması gerekir. Kitapta yapay radyasyonla ilgili tüm bilgiler mevcut. Orada tüm doz hesaplamaları da var. Ne kadar ışımaya maruz kalınırsa ne olur gibi. Benim kitabım doğal radyasyonla ilgili. Y. Atakan’ın kitabı iyonlaşmış (yapay) radyasyonla ilgili. Birçok soruya açıklık getireceğini düşünmekteyim. Aslında 2 kitap bir arada bulundurulması gerekir.

Eşref Bey,

Vakit ayırıp yanıt verme nezaketiniz için tekrar teşekkür ediyorum. Oldukça ayrıntılı ve anlaşılır bir yanıt olmuş. Kitapları edineceğim mutlaka.

İyi çalışmalar. .

Saygılar..

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir