Kandovan, İran, peribacaları, eriyonit minerali, akciğer kanseri, mezotelyoma

 

KANDOVAN, İRAN

Dr. Eşref Atabey

Jeoloji Yüksek Mühendisi /Tıbbi Jeoloji uzmanı /Araştırmacı yazar

29.5.2020

Kandovan’a İran’ın küçük Kapadokyası diyebiliriz. İran’ın Doğu Azerbaycan Eyaleti Osku şehrine bağlı bir köy. Tebriz’e 50 km uzaklıkta. Kandovan Nehri vadisinde kurulmuş.

Jeolojik yapısı tıpkı Kapadokya gibi. Sehend Yanardağı’nın yamacındaki tüf kayalarının yağmur ve rüzgar erozyonu ile peribacaları oluşmuş. Bu peribacaları şekilli  tüf kayaları içine oyulan evlerde yerleşimler bulunmakta. Tarihi yaklaşık 700 yıl öncesine dayanıyor. Yoğun olarak yerli ve yabancı turist çekiyor.

Dünyada bu şekilde bir oluşum 3 yerde var. Bu üç yer, Kapadokya, Kandovan ve Amerika Utah’daki Grand Staircase. Kapadokya ve Kandovan’ı Grand Staircase’den ayıran özelliği Kandovan ve Kapadokya’da yaşam olması. Kandovan’da tıpkı Kapadokya’da olduğu gibi mağaralarda ve dağ yamacına yapılan yapılarda yerel halk yaşıyor.

Benim açımdan ilginçliği ve merak ettiğim konu şu.  Burada yaşayanlarda da aynı Kapadokya yöresi Nevşehir’in bazı köylerinde olduğu gibi tüfler içinde bulunan eriyonit minerali tozlarına bağlı akciğer kanseri yani mezotelyoma olup olmadığıdır.  Eriyonit minerali tozu kanser tehlikesi olduğundan 2001, 2002, 2004, 2005, 2007 yıllarında bizzat o zamanki çalıştığım kurum adına hazırladığım Tıbbi jeolojik etüt raporları gereğince başka alana taşınan Nevşehir’deki Karain ve Tuzköy’deki gibi kanser riski var mı? 2015 yılında bir hekim arkadaşımla birlikte İran Kandovan’da Tıbbi jeolojik ve tıbbi-epidemiyolojik inceleme yapmak üzere hazırlık yaptık. Ancak koşullar elvermediğinden gerçekleştiremedik. Bazı kaynaklarda burada yaşayanlarda kanser vakası olduğu belirtiliyor!

Kaynaklar

https://en.wikipedia.org/wiki/Kandovan,_Osku

httpswww.tripadvisor.comLocationPhotoDirectLink-g303961-d324093-i324778111-Kandovan-Tabriz_East_Azerbaijan_Province.html

httpswww.sabah.com.trgaleridunyairanda_700_yillik_koy

httpgezerdoner.com20190801iranin-kapadokyasi-kandovan

httpswww.flickr.comphotosdanielzolli21629232370

 

 

  

 

 

 

 

 

   

 

   

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir