Plaj kumu renkleri-eşref atabey

PLAJ KUMU RENKLERİ

DR.EŞREF ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi jeoloji uzmanı / Araştırmacı yazar

Plaj kumlarının renkleri, çevredeki kayaçların türleriyle ve kayaçları oluşturan minerallerin çeşitliliği ile yakından ilişkilidir. Milyonlarca, binlerce yıldan günümüze kadar geçen jeolojik sürede kayaçların rüzgar ya da su gibi bir dış etkiyle aşınması sonucu dere, çay ve nehirlerle denize taşınan malzemenin dalgalarla işlenmesiyle plajda kumlar birikir. Kum tanelerinin boyutları genellikle 0,05 mm ile 2 mm arasında değişir. Tane rengi ve boyutları oluştukları kayacın yapısı hakkında önemli bilgiler verir.

Plaj kumunda en yaygın bulunan mineral kuvarstır. Saf kuvars renksizdir. Kuvars kumu tanecikleriyle karışmış halde çevredeki kayaç türüne bağlı, magmatik, metamorfik, volkanik ve sedimanter kökenli kayaçlara ait kum taneleri de bulunur. Özellikle kalsiyum karbonat bileşimli kireçtaşı taneleri bazı plajlarda yaygındır. Bunların kumu şeffaf ve beyazdır. Yine kumun yapısında büyük oranda bulunan minerallerden feldspat kum taneciklerinin açık kırmızı-kahverengi renkte görünmesine neden olur. Siyah kum tanecikleri ise volkanik kayaçların aşınmasıyla oluşur. Dolayısıyla kum taneciklerinin rengi bileşimiyle yakından ilişkilidir.

AÇIK RENKLİ VE BEYAZ KUM

Çoğunlukla kuvars ve kireçtaşından oluşur. Feldispat ve alçıtaşı gibi başka mineraller de içerebilir. Beyaz kumların büyük çoğunluğu minik zerrecikler ve çoğunlukla yosunla birlikte mercan içerirler. Aynı zamanda balıkların yediği ancak, sindiremediği kırıntılardan ibarettir. Türkiye’de Yeşilova Salda Gölü hidromagnesitli kumlar beyaz kuma örnektir.

 

TROPİKAL BEYAZ KUM

Tropik adalardaki beyaz kumlar, Aruba‘da olduğu gibi mercanlar ve yumuşakçalar gibi deniz organizmalarının kalsiyum karbonatlı kabuklarından ve iskeletlerinden  oluşur. Maldivler’in meşhur beyaz kumu da mercanların kırıntılarıdır. Aşırı sıcaklarda bile ayağınızı yakmayan kumlar, ölü mercanların aşınarak ufalanması ile oluşur.

 

SARI- KAHVERENGİ KUM

            Sedimanter kökenli kuvarsit kayasından türeyen ya da demirli minerallerin yoğun olduğu kumlardır. Kumun yapısında büyük oranda bulunan minerallerden feldspat kum taneciklerinin açık kırmızı-kahverengi renkte görünmesine neden olur.

  

PEMBE MERCAN KUMU

Pembe kumlar foraminifera denen özel bir tür kırmızı-pembe kabuklu hayvanların kalsiyum karbonat kırıntılarından oluşur. Öldüklerinde bu kabuklar kalır ve rüzgar bunları ufalar; taş ve diğer kalıntılarla birleştirir. Pembe tonunu Bermuda ve Bahama Adaları’ndaki mercan parçalarından alır.

 

DENİZ KABUĞU SAHİLİ

Avustralya’daki Shell Plajı ya da Güney Afrika’daki Jeffreys Körfezi, Florida’daki Sanibel Adası, bütün sahil şeridi deniz kabuğu olan plajlardan ibarettir. Denizde, içleri başka canlılar tarafından yenen bu kabuklu canlılar, öldükten sonra kabuklarıyla savrularak, coğrafik konumlarından dolayı dünyanın belli bölgelerinde kıyıya vurarak orada birikirler.

 

KIRMIZI KUM

Volkanik kayalar ve geniş demir yataklarının okyanusun aşındırma gücüyle işlenerek kırmızı kum sahilleri doğar. Bu tür kumlar, volkanik kayaçlardaki demirin oksitlenmesi ile oluşur. Dünyada başlı başına 3 büyük kırmızı kum sahili vardır. Kokkini-Yunanistan, Kaihalulu-Hawai ve Rabida-Galapagos Adaları.

 

TURUNCU KUM

Volkanik kayaların bünyesindeki demir mineralleri oranının yüksek olduğu yerlerde turuncu renkli kumlar oluşur. Aynı zamanda turuncu kireçtaşı, ezilmiş kabuklar ve volkanik birikintilerin bolluğunda da gelişebilir. GozoMalta’daki Ramla Koyu, Sardunya’daki Porto Ferro sahili örnektir.

 

YEŞİL KUM

Denizaltı volkanlarının bazalt yatakları içindeki magnezyum ve demir içeren olivin minerallerinin dalgaların aşındırma etkisiyle, kayaç içinden ayrılması ve sahilde birikmesiyle oluşur. Örnek, bazalt ve mercan parçaları içeren kuma sahip Hawai’deki Papakolea ve Guam’daki Talofofo sahili.

 

MOR KUM

 Kaliforniya’nın Pfeiffer Sahili’nde bulunan mor renkli kumlar, mangan minerali-lal taşı granüllerinden aşınarak tüm sahile yayılmıştır.

  

SİYAH KUM

Volkanik kayalardan gri-siyah bazalt ve obsidiyenin dalgalarla işlenmesiyle kıyıda birikmelerinden oluşur. Hawaii’nin Punaluu Plajı ve Fuerteventura‘nın Ajuy plajındaki siyah kumlar ile Türkiye’de Ezine-Geyikli sahili ile Ünye sahilindeki magnetitli kumlar bu tür kumlara örnektir.

 

CAM SAHİLİ

Kaliforniya’da bulunan bir sahil, yakındaki Fort Bragg şehrinin “çöp yığını” olarak kullanılırken, 1960’lı yıllarda şehir merkezi, bu çöp alanını kapatmıştır. Daha sonra birkaç restorasyon projesi ve çevre temizleme programıyla parlak camlardan oluşan bir plaj oluşturmuşlardır.

 

Kaynaklar

https://tr.wikipedia.org/wiki/Plaj

https://onedio.com/haber/var-olduguna-inanamayacaginiz-12-muhtesem-sahil-turu-351369

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir