Bodrum’da plaja serilen beyaz kum zararlı (mı)? eşref atabey

 

Bodrum’da plaja serilen beyaz kum zararlı (mı)?

VİDEO metni

Videoya ulaşmak için:https://youtu.be/EUwNAzMpRMU

DR.EŞREF ATABEY –Jeoloji Yüksek Mühendisi, Tıbbi jeoloji, doğa, çevre ve halk sağlığı konularında araştırmalar yapmaktayım

 

Bundan önceki videoda, plaja serilen beyaz kumlar sağlıklı mı? diye genel değerlendirmelerde bulunmuştum.

Bu videoda analiz sonucunda türü belli olan Bodrum’da plaja serilen beyaz kumları tıbbi jeolojik yönüyle değerlendireceğim.

Bazı yayın organlarında şu şekilde haberler yer almıştır.

’Bodrum’da sahile Maldivler’in sahillerinde bulunan beyaz kum görüntüsünü vermek isteyen otelin plajına mermer tozu serildi’’

’Bodrum’da beyaz kum diye plaja serilen mermer tozu kaldırıldı’’

‘’Bodrum’da skandal! Mermer tozuyla Maldivlere çevirmeye çalıştılar’’

Bodrum’da Yalıkavak, Gündoğan, Küçükbük, Bitez ile Torba mahallerinde , plaja serilen söz konusu kumlardan Muğla Valiliği Şehircilik ve İl Müdürlüğünce iki adet numunenin alındığı, MTA Genel Müdürlüğü laboratuvarlarında jeokimyasal analizi yaptırıldığı, benim de kumları değerlendirme ifadelerimin de bulunduğu ‘’Bodrum’a serilen beyaz kumlar kuvars kumu çıktı’’ gibi haberlerle 3 Temmuz 2020 tarihli yayın organlarında belirtilmiştir.

Alınan numunelerin analiz sonuçlarını değerlendirdiğimde bir numunenin yüzde 85,3 oranında, diğer numunenin ise yüzde 92,4 oranında yüksek silisyum dioksit bileşimli olduğu, her iki numunede de ayrıca alüminyum, kalsiyum, demir, potasyum, magnezyum, mangan, sodyum, fosfor ve titanyum elementleri eser miktarlarda bulunduğu saptanmış.

Bu sonuca göre alınan numunelerin kuvars kumu diğer adıyla silisyum kumu olduğu ortaya çıkmıştır.

Kuvars kumunun plajda kullanılması başta insan sağlığı ve ekonomik önemi nedeniyle doğru değildir.

Kuvars kumu; kuvarsit kayasından öğütülerek elde edilir. Kuvarsit direnci çok yüksek sağlam ve aşındırıcı bir kayaçtır.

Bu nedenle çıkarılması ve öğütülmesi oldukça güç, zahmetli ve pahalıdır. Kuvars kumu boya, deterjan, cam ve seramik sanayinde, refrakter, metalurji, inşaat sanayinde çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır.

Ekonomik yönüyle bu kadar önemi olan kuvars kumunun plaja serilmesinin hiçbir anlamı yoktur.

Plajlara serilmek üzere ticareti yapılan kuvars kumları, muhtemelen fabrikada ekonomik anlamda değerlendirilmeyen ve atık durumundaki kumlar olduğunu düşünmekteyim.

İnsan sağlığı yönünden değerlendirecek olursak, Kuvars kristalleri tozlarının belli bir süre solunması sonucu bir pnömokonyoz türü olan silikozis denilen hastalık yaptığı ve akciğerlerde harabiyet oluşturduğu tıbben bilinmektedir. Plajda bu kum üzerinde zaman geçirenler, özellikle çocuklar etkilenebilirler.

Fabrikalardan temin edilen ve plajlara serilen öğütülmüş kuvars kumu ya da silis kumu yıkanmış ve tozdan arındırılmış olmadığından, içerisinde 0,1 ile 5 mikron arasında küçük boyutlu tozlar bulunur ve bu tozlar özellikle çocuklar için büyük sağlık riski oluşturacaktır. Çapı 10 µm’den büyük olan partiküllerin hemen tamamı solunum sistemi tarafından tutulur ve akciğerlere ulaşması önlenir.

Doğal plaj kumları yüzde 60-90 oranında silisyum dioksitten oluşur.

Peki doğal plaj kumlarının silikozis yapma tehlikesi var mıdır?

Buna verilecek cevap böyle bir riskin olmadığı yönündedir. Çünkü doğal plaj kumları yıllar boyunca kıyıda dalgalarla işlenir, boyutlandırılır ve yıkanarak içindeki tozlardan arındırılır. Plaj kum tane boyutunun da genellikle 10 µm’den büyük oluşudur. En önemlisi de üzerinde kısa süreli zaman geçirilmesi, kısa maruziyettir.

Fabrikada işlenen kuvars kumu ezme ile üretildiğinde, kristalli silisyum ile birlikte tremolit asbest içerebilir. Asbest kum içine kuvars kayasının üretimi sırasında karışmış olabilir.

1986’da, Amerika Birleşik Devletleri’nde ticari olarak temin edilebilen bazı ticari kumlarının, kırılmış kireçtaşı ve ezilmiş mermerin içinde bulunan lifsi bir madde olan tremolit içerdiği ilk olarak belirtilmiştir. Kuvars kumu plajda insanların sürekli üzerinde dolaşmaları, oynamalarıyla ezilir; aşınır ve tozlaşır; tozlar da solunum yoluyla akciğerlere alınır.

Ticareti yapılan kuvars kumu, plaj kumu gibi dalgalarla işlenmediğinden ve yıkanmadığından, fabrikada öğütme sırasında içinde çok ince toz partikülleri barındıracaktır. Bu nitelikteki kuvars kumu plaja serilirse sağlık riski oluşturabilir.

Sağlık açısından, kumun bileşiminde toksik elementlerden arsenik, kadmiyum, cıva ve kurşun var mıdır, radyoaktif mineraller, kanserojen asbest gibi lifsi tozlar, mantarlar, bazı zararlı organizmalar, koliform bakteri var mıdır bunlar bilinmemektedir.

Ticari kumlarda örneğin ABD Kaliforniya’da ürün güvenliği yönetmeliğine göre kum torbaları üzerinde Prop-65 kanser uyarısı, etiketlerinde ‘’toksik olmayan ve MSDS-asbestsiz, kurşunsuz, kristalli silika tozu yoktur’’ ibaresi yer almaktadır.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir