Bodrum’da plajlara serilen kum kuvars kumu-eşref atabey

BODRUM’DA PLAJLARA SERİLEN KUM, KUVARS KUMU (SİLİS KUMU)

DR.EŞREF ATABEY

Jeoloji Yüksek Mühendisi / Tıbbi Jeoloji Uzmanı

 

e-posta: esrefatabey@gmail.com

WEB: esrefatabey.com

 

Bodrum’da plaja serildiği iddia edilen kumlardan Muğla Valiliği Şehircilik ve İl Müdürlüğünce alınan iki adet numunenin jeokimyasal analizi MTA Genel Müdürlüğü laboratuvarlarında yaptırılmış.

Analiz sonuçlarını yorumlamam istenmiştir.

MTA Genel Müdürlüğü, MAT-20004310-AJ nolu, 22 Haziran 2020 tarihli jeokimyasal analizleri sonucuna göre numunelerin KUVARS KUMU yani SİLİS KUMU olduğu ortaya çıkmıştır. Alınan iki numunenin birinde yüzde 85,3 oranında, diğerinde yüzde 92,4 oranında yüksek silisyum dioksit saptanmış.

Bu sonuca göre numune KUVARS KUMU/SİLİS KUMU.

Eğer mineralojik analiz de yaptırılsaydı kumun içinde hangi mineraller olduğunu görebilirdik.

Analizde kullanılan parametre değerleri yüzde oranında verilmiş.

Buna göre silisyum dioksit (SiO2): Silisyum dioksit ayrı ayrı iki numunede 85,3 ve 92,4 oranında,

Diğer parametreler çok düşük oranda saptanmış. Ateş zaiyatı (A.Za): 0,90 ve 0,85, Alüminyum oksit (Al2O3): 6,1 ve 2,1, Kalsiyum oksit (CaO): 1,4 ve 0,5, Demir oksit (Fe2O3): 0,4 ve 0,4, Potasyum oksit (K2O): 0,4 ve 0,2, Magnezyum oksit (MgO): 0,8 ve 0,5, Mangan oksit (MnO): <0,1 ve <0,1, Sodyum oksit (Na2O):3,1 ve 1,6, Fosfor pentaoksit (P2O5): 0,1 ve <0,1, Titanyum dioksit (TiO2): 0,2 ve <0,1 oranlarında saptanmış.

Kuvars kumunun plajda kullanılması başta insan sağlığı ve ekonomik rolü nedeniyle doğru değildir.

İnsan sağlığı yönünden değerlendirecek olursak, Kuvars kristalleri tozlarının solunması sonucu silikozis denilen bir pnömokonyoz türü hastalık olmaktadır. Kuvars tozu akciğerlerde fibrozise yol açabilir. Akciğerlerde harabiyet oluşur. Plajda bu kum üzerinde zaman geçirenler, özellikle çocuklar etkilenebilirler.

Ekonomik yönden bakacak olursak, kuvarsit, kuvarsit ve kuvars kumu yıllar süren arama ve etütlerden sonra, bulunduğu yerden çok zor şartlarda, emekle çıkartılan ve fabrikalarda işlenerek sanayinin hizmetine sunulan bir maden cevheri bir endüstriyel hammaddedir.

Kuvars kumu yani silis kumu; kuvarsit kayasından öğütülerek elde edilir. Kuvarsit direnci çok yüksek sağlam ve aşındırıcı bir kayaçtır. Bu nedenle çıkarılması ve öğütülmesi oldukça güç ve pahalıdır. Kuvarsitler SiO2 içeriği yüksek ve demir içeriği yüzde 0,4’den az olması durumunda, boya, deterjan, cam ve seramik sanayinde, refrakter (silika tuğla), metalurji (demir ve ferrokrom), inşaat (hafif gazbeton yapı elemanları üretimi) sanayinde çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır.

Cam sanayi için yüzde 99,6, seramik sanayi için yüzde 97-98, porselen sektörü için de yüzde 97 oranında silisyum dioksit aranır. Alınan numunede kumdaki demir oranı yüzde 0,4 olarak saptanmış. Cam, seramik ve porselen sanayi için silisyum dioksit oranı düşük olduğundan ve sanayide çeşitli alanlarda kuvars kumunun kullanılması için demir oranının yüzde 0,4’ün altında olmadığından, muhtemelen fabrikada bu kumlar değerlendirilmemekte ve atık durumuna gelmektedir. Değerlendirilemeyen bu atık kuvars kumları, plajlara serilmek üzere ticareti yapılıyor olabilir.

Plajlardaki kumlarda genellikle kuvars kumundan oluşur. Ancak bu kumlar dalgalarla işlenir, yıkanır, boyutlandırılır, içindeki tozlar gider. Silikozis yapma özelliği hemen hemen kalmamaktadır. Ticareti yapılan kuvars kumu, plaj kumu gibi dalgalarla işlenmediğinden ve yıkanmadığından, fabrikada öğütme sırasında içinde çok ince toz partikülleri barındıracaktır. Bu nitelikteki kuvars kumu plaja serilirse sağlık riski oluşturabilir.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir